عالىتر از طبيعت باشد و بداند كه هر چيزى كه به معشوق اول واعلا نزديكتر شود ، داراى نظم عالىتر واعتدال نيكوتر مىباشد . . . مورد عشق ورزى قرار مىدهد . » ( 1 ) سپس مىگويد : - « يكى از شئون عقلا اشتياق به نظر در انسان زيبا است ، اين نظر در بعضى اوقات ظرافت وفتوت شمرده مىشود . و اگر اين نظر تنها به انگيزگى قوهء حيوانى باشد ، عقلا آن را به ظرافت وفتوت منسوب نمىدانند ، زيرا حقيقت اينست كه اگر انسان شهوات حيوانى را به انگيزگى حيوانى تلقى واشباع نمايد ، او خود را در معرض نقص قرار داده و به نفس ناطقه آسيب وارد كرده است ونيز اين گونه شهوت بازى از اختصاصات نفس ناطقه نيست ، زيرا اين نفس به كليات عقلانى ابدى مشغول است نه به جزئيات حسى رو به فساد وتباهى . » ( 2 ) سپس ابن سينا چنين نتيجه مىگيرد : « اگر انسان صورت زيبايى را با انگيزگى لذت حيوانى مورد عشق وعلاقه قرار بدهد ، شايستهء توبيخ ، بلكه سزاوار توبيخها است ، مانند اشخاص زنا كار و لواط كار و ساير گروه هاى منحرف وفاسق . و اما اگر صورت نمكين وزيبايى را با ديدگاه عقلانى دوست بدارد چنان كه توضيح داديم ، اين محبت وعشق وسيلهاى براى رفعت وافزايش در خير خواهد بود ، زيرا اين عاشق به موضوعى تمايل پيدا كرده است كه از نظر تأثير به معشوق اول ومعشوق محض نزديك است . . . » ( 3 ) روش ابن سينا در اين مطلب بيشتر جنبهء كلى دارد تا روش تحليلى وعينى زيرا اين متفكر بزرگ به اين مسئله فوق العاده مهم توجهى ندارد كه خود حيوانى ( نفس حيوانى به قول ابن سينا ) توانايى شركت در فعاليت خود عقلانى ( نفس

--> ( 1 ) رسالة فى العشق ، ابن سينا ، ص 14 . . ( 2 ) همان مأخذ ، ص 15 . . ( 3 ) همان مأخذ ، ص 15 . .